در بيان خطّ و اقسام آن مستبصران قلم و بينش ، نيكو شناسند كه سيّاح سخن كه مسافر برّ و بحر ناطقه و سامعه است ، جز در نزهتگاه قلم و كاغذ ، بار اقامت نگشايد ، و غير از گلزار خط ، پرده از روى نازنين خود برندارد . امّا جمهور مورّخين ، بانى بنياد مستقيم خط ، حضرت ادريس ( ع ) را دانند 11 و گفته‌اند كه به ميامن سعى ايشان خطّ عبرى به كارگاه ابداع رسيد و بعد از آنكه طرز تراشيدن قلم و قانون تحرير برملا افتاده ، بنا بر تخالف السنه و تباين استعداد ، خطوط ديگر مثل خطّ كوفى و سريانى و قبطى و معقلى و يونانى و هندى و كشميرى و حبشى و ريحانى و روحانى و غيرذلك بر روى كارآمد . و طايفه‌اى برآنند كه حضرت ادريس ( ع ) خطّ معقلى نوشته ، و از كتب سير چنان به وضوح مىانجامد كه در سوابق ايّام ، كتابه‌هاى عمارات ، بيشتر به اين خط مرقوم مىكردند . و آنچه امروز در ايران و توران و عرب و روم و هندوستان ميان اهل دانش اعتبار دارد ، هشت خطّ است ، از آن جمله شش خط را به ابن مقله منسوب مىسازند كه به مدد روشنى طبع ، از خطّ معقلى و كوفى و غير آن در سنهء سيصد و ده هجرى استخراج نموده ، هر خطّى را قانون جداگانه نهاد كه اگر نوشته بدان طرز موافق شود ، آن را خطّ خوب گويند و البتّه در نظرها مطبوع افتد ، و اسامى آن بدين تفصيل است : ثلث و نسخ [ و ] توقيع [ و ] محقّق [ و ] ريحان [ و ] رقاع .